Fases van rouw: bestaan ze echt?

Fases van rouw worden vaak voorgesteld als opeenvolgende stappen, maar in werkelijkheid kent rouw geen vast verloop. De fases in het rouwproces benoemen kunnen helpen om woorden te geven aan wat je voelt, maar niemand ervaart rouw op dezelfde manier of rouwt op hetzelfde tempo. Het rouwproces is uniek en verloopt als een slingerbeweging die heen en weer gaat tussen herstel en verlies. Ben jij vaker verliesgericht, op vaker gericht op herstel? Het belangrijkste is dat je je eigen unieke pad volgt, zonder jezelf te vergelijken met een ‘model’ of verwachting.

Het rouwproces is als een slingerbeweging

Wat is rouw? Niet een opeenvolging van fases of taken die moeten doorlopen worden, zoals vaak wordt gedacht. Volgens het Duale Procesmodel van Stroebe en Schut gaat het eerder om een slingerbeweging. Je beweegt heen en weer tussen herstel en verlies.

Het ene moment functioneer je verliesgericht en gaat je aandacht naar het gemis en de emoties die daarmee gepaard gaan. Je denkt aan de persoon die overleden is, voelt verdriet, haalt herinneringen op of staat stil bij wat er veranderd is.

In de herstelgerichte periodes gaat je aandacht naar het leven dat doorgaat. Je regelt praktische zaken, pakt dagelijkse routines weer op, zoekt afleiding of probeert nieuwe rollen en gewoontes te vinden.

Deze slingerbeweging wordt ook wel eens vergeleken met een roeiboot. Zo spitst de ene riem zich toe op het  verlies  van de dierbare en alles wat daarbij komt kijken, terwijl de andere riem focust op het  herstel, het leven dat verder gaat zonder de dierbare. Om vooruit te gaan heb je beide riemen nodig. Er hoeft geen constant evenwicht te zijn tussen beide riemen, maar het wisselen van riem is op termijn wel nodig om vooruit te varen.

Dit proces doorloop je vaak je hele leven lang. In het begin kan de slinger snel heen en weer bewegen. Gaandeweg wordt deze slingerbeweging minder intens.

Veel voorkomende emoties bij rouw

De slingerbeweging van Stroebe en Schut zegt ook iets belangrijks over omgaan met gevoelens: je hoeft niet voortdurend met je verdriet bezig te zijn om goed te rouwen.

Lang werd soms gedacht dat je emoties zoveel mogelijk moest toelaten en doorvoelen. Stroebe en Schut tonen een genuanceerder beeld: mensen hebben vaak een afwisseling nodig tussen toelaten en doseren.

Dat betekent bijvoorbeeld:

• Er zijn momenten waarop je verdriet, boosheid, schuldgevoel of gemis toelaat en er ruimte aan geeft.
• En er zijn momenten waarop je bewust iets anders doet: werken, sporten, afspreken, ontspannen of even niet aan het verlies denken.

Dat wisselen is vaak een gezonde manier om jezelf te beschermen en tegelijk stap voor stap aan te passen aan het verlies.

Praktische handvaten die helpen bij rouw

Praktische handvaten kunnen helpen om de slingerbeweging te ondersteunen. Wat helpt, is voor iedereen anders. Vanuit het model van Stroebe en Schut ligt de nadruk niet op één juiste manier van rouwen, maar op leren bewegen tussen verlies en herstel.

Enkele voorbeelden van hulp bij rouw:

• Laat ook gewone dingen bestaan.
  Dagelijkse routines zoals eten, wandelen, werken of hobby’s zijn niet onbelangrijk of oppervlakkig. Ze geven rust en herstel.
• Vraag jezelf af: wat heb ik vandaag nodig?
  Soms is dat ruimte om te huilen of te praten. Soms is het net afleiding of iets praktisch doen. Behoeften kunnen van dag tot dag verschillen.
• Sta toe dat je heen en weer beweegt.
  Een goede dag betekent niet dat je minder mist. Een moeilijke dag betekent niet dat je terug bij af bent.
• Zoek steun op verschillende manieren.
  Voor sommigen helpt praten, voor anderen samen iets doen, wandelen, stilte delen of praktische hulp krijgen.